Sinds de Frans/Poolse filmregisseur Roman Polanski afgelopen week in Zwitserland werd aangehouden in verband met een zedenzaak uit 1977, is er een felle discussie losgebarsten of Polanski 32 jaar na dato daadwerkelijk vervolgd moet worden. Meet gelezen discussiepunten: waarom nu? En mogen zedenmisdrijven verjaren?

Polanski was in Zwitserland om een lifetine achievement award in ontvangst te nemen tijdens het filmfestival van Zürich, en werd op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten aangehouden. Hij wacht momenteel op een geheime locatie zijn lot af—uitlevering aan de Verenigde Staten is aannemelijk. In 1977 vluchtte Polanski naar Frankrijk in afwachting van zijn vonnis, na schuld bekend te hebben aan verkrachting van een minderjarige.

Dat Polanski 32 jaar later nu alsnog uitgeleverd kan gaan worden is op zijn minst opmerkelijk te noemen. Hij gooide het destijds op een akkoord met justitie om schuld te bekennen, in ruil voor een strafmaat die gelijk stond aan voorarrest. Onder het huidige Californische strafrecht—het vergrijp vond in Los Angeles plaats—verjaart een zogenaamde ‘statutory rape’ na zes jaar. Hij zette sindsdien geen voet meer op Amerikaanse bodem. Er wordt gespeculeerd dat een controversiële documentaire over Polanski uit 2008 de zaak nieuw leven ingeblazen heeft.

Ondertussen hebben kunstenaars van over de hele wereld hun steun betuigd aan Polanski. Een brief ondertekend door onder anderen Salman Rusdie en Milan Kundera stelt dat Polanski als een terrorist behandeld is, en maakt de vergelijking met Polanski’s Holocaust verleden. Actrice Whoopi Goldberg beweerde in het populaire Amerikaanse TV programma ‘The View’ dat het in Polanski’s geval duidelijk niet om ‘rape-rape’ (‘echte verkrachting’) ging.

Maar is dat wel het geval? Het toeval wil dat onlangs de getuigenverklaringen van de rechtszaak openbaar geworden zijn. Het misdrijf vond plaats tijdens een fotoshoot, waarin Polanski en 13-jarig model fotografeerde in het huis van Jack Nicholson. Polanski voerde het meisje dronken en drogeerde haar, waarna hij haar vaginaal en anaal verkrachtte. Is het rechtvaardig als Polanski een straf voor dit misdrijf ontloopt?

In een interessante bijdrage in The Guardian wordt opgemerkt dat Frankrijk een lange traditie heeft van tolerantie bij crimineel gedrag van kunstenaars. De vraag is of Polanski op evenveel steun had kunnen rekenen wanneer hij geen beroemde cineast geweest was. En waarom wordt  überhaupt verondersteld dat een goed kunstenaar ook een goed mens moet zijn? Het slachtoffer van Polanski gaf in het verleden aan dat ze geen er bezwaar tegen had wanneer Polanski een Oscar zou ontvangen voor The Pianist. De Oscar was verdiend, net zoals Polanski’s vervolging nu verdiend is.